joelkuiper.eu

Klimaatverandering en plankton

Nog geen half jaar na de klimaattop in Parijs verscheen er een artikel met de titel “Mathematical Modelling of Plankton–Oxygen Dynamics Under the Climate Change” in een prominent wetenschappelijk vakblad. Plankton is verantwoordelijk voor meer dan de helft van de zuurstof in onze atmosfeer. Door fotosynthese in plankton word koolstofdioxide (CO2) samen met water omgezet in glucose, met de zuurstof waarvan wij leven als bijproduct. Het gepubliceerde artikel komt tot een angstvallige conclusie: als de temperatuur van de oceaan boven een bepaalde grens komt, stop de zuurstofproductie abrupt. Als dit zou gebeuren, zou al het dierlijk leven op aarde binnen enkele jaren uitsterven. Nu kunt u denken “ach, dit is slechts een wiskundig model”. Toch bouwen we vliegtuigen, bruggen en onze hele economie op wiskundige modellen, en als daar fouten insluipen sterven er mensen. Als we het hebben over het leven op aarde als gevolg van klimaatverandering, dan halen we onze collectieve schouders op. We hopen dan maar op het beste. Op dit moment is er een reële kans dat we de gemaakte afspraken in Parijs niet halen, de gevolgen daarvan zijn onbekend maar niet rooskleurig. En het is nog nog maar te bezien of die afspraken überhaupt voldoende zijn. De kans op het winnen van een loterij is ongeveer 1 op 175 miljoen, naar conservatieve schattingen is de kans dat de mensheid de mogelijk catastrofale gevolgen van klimaatverandering niet overleeft groter. We kopen loten, en gaan over tot de orde van de dag.

Terwijl de televisie galmt over politieke onrust, bosbranden, en het ene na het andere temperatuurrecord sneuvelt blijven we pathologisch onwetend over de gevolgen van ons handelen. Een deel van die onwetendheid is vanzelfsprekend toe te schrijven aan de complexiteit van klimaatmodellen. Slechts in de afgelopen decennia zijn we in staat geworden steeds nauwkeurige modellen te maken, onder andere door de steeds sneller geworden computers. Zo gaat dat in de wetenschap, oude ideeën maken plaats voor nieuwe. Nog steeds weten simpelweg niet precies wat er gaat gebeuren, al lijken de modellen enkel grimmiger te worden. Belangrijker nog dan onze wetenschappelijke onwetendheid lijkt er sprake te zijn van een cultuurbepaalde kortzichtigheid. Want wees eerlijk, we eten liever biefstuk dan aardappelen. Persoonlijke verantwoordelijkheid nemen is ook niet altijd prettig, of zelfs zinnig. De grote vervuilers liggen waarschijnlijk niet eens in Nederland. Eén oud vrachtschip minder of een dag minder oorlog, en de lichten zouden nooit meer uit hoeven. Het lijkt allemaal zo triviaal soms. We kiezen voor onszelf, boven een ander.

Maar er zal een moment komen waarop de gevolgen voor de deur staan. Grote bosbranden op de Veluwe, overstromingen in de Randstad, stroomstoringen, lege schappen, miljoenen vluchtelingen uit landen verscheurd door hongersnood, overstromingen, droogte of oorlog. En dan maar hópen dat het gepubliceerde artikel ongelijk heeft, en dat we niet stikken door zuurstofgebrek. Hopen is nu niet meer genoeg. Klimaatverandering is een wezenlijk probleem. Sommige problemen lossen zichzelf niet op met enkel hoop en de passage van tijd, soms zijn ze moeilijk, zelfs pijnlijk, en hebben ze een grote investering nodig om echt op te lossen. Het is belangrijk te investeren in die echte oplossingen; oplossingen vanuit de technologie, wetenschap en ethiek. Het is belangrijk, en belangrijk is een te zwak woord, dat we samen naar een duurzame toekomst bouwen. Dat we leren te handelen naar ons verstand, en niet slechts naar de emotie van de dag. Beseffen dat we de verantwoordelijkheid voor dit probleem allemaal dragen. Dat we leren zorgen voor onze naasten, en collectief de verantwoordelijkheid nemen voor onze toekomstige generaties. De toekomst hangt aan een zijden draadje, en ik vrees voor het ergste.